# Y Rhyfel Mawr

Ceir sawl astudiaeth ddiweddar sy’n bwrw golwg ar y profiad Cymreig o’r Rhyfel Byd Cyntaf, gan gyfrannu’n amserol at ein dealltwriaeth o un o gyfnodau mwyaf cythryblus a gwaedlyd hanes Cymru fodern. Dylid croesawu’r don newydd hon o hanesyddiaeth…

Ar drothwy’r Rhyfel Mawr, roedd tueddiad gan y Cymry i gysylltu militariaeth â Seisnigrwydd, Eglwys Lloegr a gormes landlordiaeth. Yn y gyfrol bwysig hon gan Aled Eurig, sydd yn ffrwyth ymchwil archifol sylweddol, cawn ein hatgoffa bod nifer y Cymry…

Bu’r Belgiaid yn ardal Porthaethwy yn gyfrifol am adeiladu’r ‘Belgian Promenade’ sy’n arwain o eglwys Tysilio at Garreg yr Halen. Dyma’r arteffact mwyaf iddynt adael ar eu hôl ac fe'i cwblhawyd yn 1916. Rhoddwyd llety i dros drigain o Felgiaid yn…

Y ffoaduriaid o Syria yw'r diweddaraf mewn llinach hir o bobloedd sydd wedi cael lloches yma yng Nghymru yn ystod y ganrif a aeth heibio. O Sbaenwyr y Rhyfel Cartref i Chileaid cyfnod Pinochet, does dim rhyfedd fod rhai wedi disgrifio'r ugeinfed…

Flynyddoedd ar ôl marwolaeth fy nhad, edrychais o'r diwedd ar y casgliad llychlyd o lyfrau a ddaeth o atig tŷ’r teulu yn Llundain. Ymysg y trysorau roedd ’na un perl. Tu fewn i glawr caled hyfryd o'r 30au roedd llofnod fy nhad-cu Cymraeg, J L Thomas…